Cahiliye Toplumunun Özellikleri
Bilindiği üzere Allah tarafından gönderilen dinin ana gayelerinden birisi de toplumun yapısının ilahi ölçülere göre tanzim edilmesidir. Bu nedenle İslam dininin topluma ve toplumlara dair tarifi vardır. İnananların her hangi bir konuda İslam'ın tanım ve tarifinin dışında her hangi bir tarif ve tanımı benimsemeleri mümkün değildir.

Bilindiği üzere Allah tarafından gönderilen dinin ana gayelerinden birisi de toplumun yapısının ilahi ölçülere göre tanzim edilmesidir. Bu nedenle İslam dininin topluma ve toplumlara dair tarifi vardır. İnananların her hangi bir konuda İslam’ın tanım ve tarifinin dışında her hangi bir tarif ve tanımı benimsemeleri mümkün değildir.
İslam toplumları tarif ederken iki şık koyar önümüze
-Cahiliye toplumu
– İslam toplumu.
İslam kendi çerçevesi içerisine cahiliyeden hiç bir şey kabul etmez, zira din kemale ermiş ve tamamlanmıştır. “Bugün sizin dininizi kemale erdirdim, üzerinizdeki nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslam’dan razı oldum.” (Maide, 3). Bunun en güzel örneği ise sahabe hayatından aşağıya alacağımız tablodur. Ebuzer El Gifari ve Bilal Habeşi bir gün bir konuda tartışıyorlar. Tartışma esnasında Hz. Ebuzer El Gifari Bilal Habeşi Hazretlerine sus “Kara Kadının Oğlu” diye hitap ediyor. Bunun üzerine Bilal Habeşi (r.a) önüne bakar ve mahcup bir şekilde Rasulüllah (sav)’e giderek Hz. Ebuzer’i şikâyet ediyor. Peygamberimiz Muhammed (sav) bu sözden rahatsızlık duyarak Ebuzer’e ; “Sende hala cahiliye mi var, sen Müslüman olmadın mı ya Ebu zer?”diyerek azarlıyor. Bu ve buna benzer deliller gösteriyor ki İslam dışarıdan ithal edilmiş, sistem, yöntem, ahlak, ilke, kanun, bakış açısı, düşünce tarzı hiç bir şeyi içine kabul etmiyor. Çünkü din tamamlanmış ve kendisinde eksik kalan bir şey bırakılmamıştır.
İnsanların yaşayışına yön veren iki sistemden biri İslam, diğeri de adı ne olursa olsun cahiliyedir. Cahili toplumun adı, yaşanılan çağa göre değişiklik arz etse de fark etmez ilahi vahye dayanmadığı için adı, İslam nazarında cahiliyedir.
Yine toplumların uygarlıklarını teknolojik ve ya maddi anlamda gelişmeyle değil, medeniyet, adalet, üzerinden değerlendirir. Bir toplum, insana ait değerleri kaybettiğinde sahip olduğu maddi/teknolojik/ güç vb. gelişmeleri ancak ve ancak katliam, fitne fesat için kullanarak, azgınlığının artmasına sebebiyet vermektedir. Yaşadığımız çağ, buna en bariz örnektir. Teknolojik gelişmeler ülkelerin başına bomba olarak, kimyasal silah olarak yağıp insanlığı yok ederken bu duruma uygarlık denebilir mi?
Cahiliye Kur’an’da dört yerde geçmektedir. İyi incelendiğinde cahiliye toplumuna ait özellikleri veciz bir şekilde özetlediği görülür.
1.Cahiliye Toplumunun İnanç biçimi:
Cahiliyenin toplumunun en bariz özelliği inanç sisteminde şirk olmasıdır. Allah’ı doğru tanımazlar.
“…Kendi canlarının kaygısına düşmüş bir grup da, Allah hakkında haksız olarak câhiliyye zannına kapılıyorlardı.” (Âl-i İmran, 154).
Zannı cahiliye, inanç açısından tevhide aykırı olması demektir. Olaylar, hadiseler vahye uymadığı zaman Kur’an Zannı cahiliye olarak değerlendirir. Zanna ve cehalete dayanan bir inanç, cahiliyenin belirgin özelliğidir.

2.Cahiliyenin Hayat Tarzı, Yaşayış Biçimi

“Hani o vakit kâfirler kalplerine taassubu, cahiliye taassubunu yer¬leştirmişlerdi…” (Fetih, 26) Buna hamiye- tül cahiliye de denir. Dolayısı ile vahye dayanmayan yaşam biçimlerinin İslam da ortak bir adı vardır; Cahiliye.
3.Cahili Toplumun Cahili Ahlak Anlayışı
Kur’an’ın ilk inen ayetleri arsında, imandan sonra en fazla ahlaka vurgu yapılmıştır. Zira toplumun sağlam olmasının en önemli nedenlerinden biri insanların karakterli, şahsiyetli ahlaki duruşlarının sağlam olmasıdır. İslam nizamına uymayan ahlak anlayışının İslam’da ki adı cahiliyedir.Yukarıda verdiğimiz Ebu zer örneği de bunun en net delillerinden biridir.İslam’a uymayan her türlü ahlaki davranışın adı cahiliyedir. Örneğin Allah cahiliye devrinde cahili kadınların davranışlarını bize şöyle bildirmiş ve aynı davranışlardan iman edenleri sakındırmıştır.
“Evlerinizde vakarınızla oturun, ilk câhiliyye (devri kadınları)nın açılıp saçılarak, zînetlerini göstererek yürüyüşü gibi yürümeyin…” (Ahzâb, 33)
İslam ahlakına uymayan tarzın adının modern olması İslam nazarında onu cahiliyeden çıkarmaz.
4.Cahili Yönetim Biçimi

Yine yönetim biçiminin adı değişse de İslam nazarında vahye dayanmıyorsa adı birdir; cahiliye. “Yoksa onlar câhiliyye idaresini mi istiyorlar? İyi anlayan bir topluma göre, hükmü/hükümranlığı Allah’tan daha güzel kim vardır?” (Mâide, 50)
Demek ki, Allah’ın hükmüne dayanmayan cahiliye yönetimi, İslâm öncesi cahili yönetimiyle aynıdır. Hz. Ömer’in dediği gibi, “İslâm’la câhiliyyeyi bilmeyenler türeyince, İslâm’ın düğümleri teker teker çözülür.” İslâm tüm ayrıntılarıyla cahiliyenin karşıtıdır.
Özetle bir toplumda var olan siyasetten ticarete, sanattan eğlenceye, evlilikten boşanmaya, yaşayıştan ölüme, kültürden düşünce sistemine, kısacası toplumda her ne varsa onun iki adı vardır ya İslam, ya da cahiliye.
İslam toplumun özellikleri temelde vahye dayanır. Cahili toplumun ki ise atalar kültürüne, beşer ideolojisine, salt insan aklına dayanır.

Diğer Yazılarımız